Isoleren zonder vochtproblemen: waar het misgaat

Waarom isoleren en vocht met elkaar te maken hebben

In een woning komt elke dag vocht vrij: door douchen, koken, wassen en door ademhaling. Zolang de woning tochtig is, verdwijnt dat vocht via kieren naar buiten, samen met een flink deel van uw warmte.

Zodra u isoleert en kierdicht maakt, stopt die ongecontroleerde afvoer. Het vocht blijft binnen en slaat neer op de koudste plek die nog over is. Wie alleen isoleert, verplaatst het probleem naar die plek.

Koudebruggen: waar de isolatieschil ophoudt

Een koudebrug is een plek waar de isolatieschil onderbroken wordt en de warmte een kortere weg naar buiten vindt. Het oppervlak is daar binnen kouder dan de rest van de wand, en op dat koude vlak begint de condensatie.

De bekende plekken zijn de aansluiting van de verdiepingsvloer op de buitenmuur, de betonnen latei boven een kozijn, een doorlopend balkon, de dagkanten rond kozijnen en de aansluiting van binnenwanden op de gevel.

Isoleert u een gevel aan de binnenkant en laat u die aansluitingen ongemoeid, dan verhuist de schimmel naar de hoek van de kamer. In een goed plan loopt de isolatie door langs de aansluitende wand of vloer.

De dampremmende laag en waar die hoort

Waterdamp beweegt van warm naar koud, in ons klimaat dus van binnen naar buiten. Een dampremmende laag houdt die damp tegen aan de warme kant, zodat hij het koude deel van de wand niet bereikt.

De vuistregel is kort: die laag zit aan de binnenzijde, direct achter de afwerking, en de constructie wordt naar buiten toe steeds dampopener. Zit de folie aan de verkeerde kant, of zitten er twee dichte lagen in, dan wordt het vocht in de constructie opgesloten.

Net zo belangrijk is de uitvoering. Een folie die op de rol dampdicht is, doet weinig meer als hij bij elke inbouwdoos en elke naad doorbroken wordt. Overlappen tapen en de aansluitingen afplakken is het eigenlijke werk.

Condensatie binnen in de constructie

Het vervelende aan inwendige condensatie is dat u er niets van merkt. De wand oogt in orde, terwijl de isolatie aan de koude zijde nat wordt en houten delen vochtig blijven.

Of dat gebeurt, hangt af van de opbouw van de wand: welk materiaal in welke volgorde en hoe dampopen elke laag is. Een bouwfysische berekening laat zien waar het dauwpunt ligt. Bij een houten constructie hoort aan de koude zijde een spouw die kan ventileren, zodat vocht dat er toch in komt wegdroogt.

Ventilatie moet meegroeien met de isolatie

Na het isoleren is uw woning luchtdichter, en dan moet de aanvoer van verse lucht geregeld worden. Zonder die aanvoer loopt de luchtvochtigheid op en slaat het vocht neer op het koudste vlak, meestal het glas of een hoek achter een kast.

Dat kan met roosters in de kozijnen plus mechanische afzuiging in keuken, badkamer en toilet, of met een gebalanceerd systeem met warmteterugwinning. Welke oplossing past, hangt af van de woning en van wat er al is. Een afzuiging die alleen aangaat als iemand eraan denkt, is te weinig.

Laat de spouw inspecteren voordat u hem vult

Spouwmuurisolatie gaat snel en levert veel op, op voorwaarde dat de spouw geschikt is. Daarom hoort er een inspectie met een endoscoop aan vooraf te gaan, waarbij gekeken wordt naar:

• De breedte van de spouw en of die over de hele gevel gelijk blijft
• Specieresten op de spouwbodem, die vocht naar het binnenblad geleiden
• Spouwankers met specie eraan, die als brug tussen buitenblad en binnenblad werken
• Scheuren in het buitenblad, verweerd voegwerk en dichtgesmeerde stootvoegen
• Vocht in de spouw, balkkoppen in het binnenblad en open verbrandingstoestellen

Doorslaand vocht en optrekkend vocht

Doorslaand vocht komt van buiten dwars door de gevel naar binnen. De oorzaak zit meestal in poreus metselwerk, slecht voegwerk, scheuren of een lekkende goot. U herkent het aan natte plekken na een periode met regen en wind uit het zuidwesten.

Optrekkend vocht komt uit de grond omhoog en blijft in de onderste meter van de muur zichtbaar, vaak met zoutuitbloeiing. De oorzaak is een ontbrekende of onderbroken waterkering, of bestrating die te hoog tegen de gevel ligt.

Beide vormen lost u eerst op. Isolatie op een muur die nog nat wordt, betekent dat het vocht niet meer kan drogen en dat de schade zich uit het zicht doorzet.

Houtrot achter een dichtgezette gevel

Bij veel oudere woningen liggen de koppen van de vloerbalken in het binnenblad, en achter houten gevelvullingen zit een regelwerk. Komen die delen in een vochtige, slecht geventileerde omgeving terecht, dan begint het hout te rotten.

Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer een gevel nieuwe bekleding krijgt zonder geventileerde spouw erachter, of wanneer een spouw gevuld wordt terwijl er balkkoppen in het binnenblad liggen. De schade valt pas op als de vloer gaat veren.

Bij een gevel die dichtgezet wordt, hoort dus de vraag wat erachter zit. Wij openen eerst een stuk om het houtwerk te bekijken.

Waarom na-isolatie soms beter aan de binnenkant kan

Bouwfysisch is buitengevelisolatie de gunstigste oplossing: de hele schil komt in het warme gebied te liggen en de meeste koudebruggen verdwijnen vanzelf. Het kan alleen niet overal, bijvoorbeeld bij metselwerk dat u wilt behouden, in een beschermd gezicht, of wanneer de rooilijn een dikkere gevel verbiedt.

Aan de binnenkant isoleren biedt dan uitkomst. Het gaat kamer voor kamer en er is geen steiger nodig. Het vraagt wel een doordachte dampremmende laag en aandacht voor alle aansluitingen.

U levert er enkele centimeters ruimte voor in, en daar staat tegenover dat zo'n kamer snel warm is omdat u alleen de lucht opstookt.

Eerst kijken, dan isoleren

De meeste vochtproblemen na een isolatieklus zijn te voorkomen door vooraf vast te stellen hoe de gevel is opgebouwd, waar de balkkoppen liggen, hoe de spouw eruitziet en hoe er nu geventileerd wordt.

Wij lopen dat bij de opname na en benoemen wat er eerst aan de beurt is. Soms is dat voegwerk herstellen of een goot vervangen voordat er isolatie de gevel in gaat. Dat voorkomt schade die u anders pas jaren later ziet.

Rein neemt de situatie zelf op en bespreekt welke volgorde in uw woning logisch is en wat u kunt spreiden. Op ons werk geldt 10+ jaar garantie, afhankelijk van de werkzaamheden.